NOVA IZLOŽBA U MUZEJU: UREVNOTEŽEN PRIKAZ KRALJICE DRAGE

U smederevskom Muzeju publici je predstavljena nova izložba „Naša sugrađanka Kraljica Draga: ozmeđi slave i anateme“ koju je priredio Muzej rudničko-takovskog kraja iz Gornjeg Milanovca, mesta rođenja poslednje srpske kraljice dinastije Obrenovića. Cilj je, kako su na otvaranju istakli priređivači i domaćini, da se Draga Lunjevica, u narodu poznatija kao Draga Mašin, publici predstavi kroz istorijske činjenice i arhivsku građu, da se osvetle njena ličnost i uloga od rođenja, do tragične smrti, kroz najvažnije momente iz njenog života prezentovane ovom izložbenom postavkom.

-Jedna od najkontraverznijih ličnosti novije srpske istorije svakako je kraljica Draga Obernović. Misim da i oni koji površno poznaju ili misle da poznaju život kraljice Drage znaju zašto se ova izložba zove od slave do anateme. Ona je voljena i slavljena za vreme života, posle majskog prevrata 1903. godine to je otišlo u jednu drugu krajnost. Mi smo kao postojbina Obrenovića, kroz ovu izložbu, hronološki pokazali njeno poreklo i njen život. Njen deda, Nikola Milićević Lunjevica je finansijer oba srpska ustanka, njen deda po majci je bio gradonačelnik Čačka, to je jedan od većih gradova današnje, a pogovotu devetnaestovekovne Srbije. Njen otac bio je upravnik Beogradske i Šabačke nahije. Ona je stekla. čak i za današnje vreme, zavidno obrazovanje – kaže Alaksandar Marušić, direktor Muzeja rudničko takovskog kraja iz Gornjeg Milanovca i koautor izložbe.

Navodi da je, voljom svog oca, Draga rano stupila u brak, a posle nekoliko godina ostala udovica, i zarađivala tako što je prevodila i objavljivala knjige. Početkom devete decenije 19. veka postala dvorska dama kraljice Natalije. To je uvelo u „visoko društvo“ i ubrzo nakon toga rodila se ljubav između nje i kralja Aleksandra. Sve ostalo je, kaže, istorija.

-Ono što smo želeli da pokžemo je da je ona bila žena od krvi i mesa, kao i svi mi, i da je sigurno imala i pogrešne poteze i korake, ali, ne možemo da osporimo njeno obrazovanje, njenu želju da se, pošto je bila Šumadinka, uspostavi kult kraljice srpkinje, da se i Stari dvor uredi prema starom Šumadijskom stilu, da se posti sredom i petkom, a ne samo velikim praznicima, da se putuje među narod, da je bila meseca mnogih umetnika, poput Branislava Nušića, Jove Jovanovića Zmaja, da je znala strane jezike, da je pisala i prevodila. Sve to navodi da mi, ipak, moramo imati jedan uravnotežen stav prema njenoj ličnosti. Ona je stradala sa svega 37 godina, a niko, pa čak i najogorčeniji protivnici, ne mogu da kažu da je ona učinila nekakav zločin, da je naredila neko političko ubistvo… Čak, je u poslednjih godinu dana vladavine ona politički bila eliminisana od strane samog kralja Aleksandra – ističe Marušić.

Poseban segment izložbe govori o Takovskom dvorcu, a izdvojena je i celina o obilasku Srbije 1901. godine. Posetioci će biti u prilici da se upznaju sa njenim životom na dvoru, da vide koje je parfeme koristila, koje knjige je čitala, tu je deo nakita koji je naša čuvena glumica Ljiljana Blagojević nosila u svima poznatoj seriji „Kraj dinastije Obrenović“. Tu je nekoliko reprezentativnih portreta, od kojih je jedan nastao upravo u Smederevu, a kao najintrigantniji predmet izložen je i deo zavese iz spavaće sobe kraljice Drage i kralja Aleksandra, kojom su nakon tragedije njih dvoje bili zamotani i bačeni sa prozora.

Izložba je, osim u Gornjem Milanovcu, predstavljena u još nekoliko gradova, ali ni sa jednim od njih kraljica Draga nema sponu koju ima sa Smederevom. Tu vezu kraljevske porodice najbolje rasvetljava muzejska savetnica Muzeja u Smederevu, dr Snežana Cvetković, koja je vrsni poznavalac ovog dela naše istorije.

-Kraljica Draga je poslednje godine života sve letnje odmore sa svojim suprugom provodila u letnjem dvoru u Smederevu. Među prvim događajima izdvojila bih ponovljen čin venčanja u Sabornoj crkvi Svetog Đorđa, sedam dana posle venčanja u Sabornoj crkvi u Beogradu. Odeveni na identičan način oni su se podvrgli obredu razrešenja venaca, koji označava prelazak iz maldenačkog u supružnički period. Reč je o jednom pomalo zaboravljenom i zapostavljenom narodnom običaju. Time su želeli da pokažu koliko je za srpski narod dragoceno što je na prestolu Srbije kraljica srpskog porekla, koja neguje srpske običaje i tradicionalnu kulturu – navodi dr Snežana Cvetković.

Dodaje da je letnji dvor Obrenovića u Smederevu u to vreme bio i centar kulturnog života, pošto je kraljevski par okupljao književnike i umetnike.

-Tako je na poziv kraljice Drage u Smederevo došao i dubrovački slikar Vlaho Bukovac, i vladarski par portretisao u parku, i to su bili prvi vladarski protreti nastali na otvroenom prostoru – dodaje naša sagovornica.

Takođe, u Smederevu je gostovalo i Narodno pozorište, bili su gosti i Branislav Nušić, Stevan Sremac, Simo Matavulj i Janko veselinović. Bilo je i poseta inostranih zvaničnika.
-Na kraljev i kraljičin brak najblagonaklonije gledao je turski sultan Abdul Hamid, pa je u Smederevo, nakon venčanja, došlo njegovo izaslanstvo, i kraljici Dragi su uručili brilijantski orden „šefkat“ – objašnjava Cvetković.

Navodi i da je kraljica Draga volela Smederevo, iz letnjeg dvora, ističe, obnarodovana je vest o njenoj trudnoći, a kasnije je, kaže, ovo idilično okruženje ublažilo njenu tugu zbog izgubljenog materinstva.

Još jedna veza Smedereva i kraljice Drage veoma je značajna, a to je činjenica da je na njenoj rehabilitaciji najviše radio naš sugrađanina Milan Jovanović Stojmirović.

Izložba „Naša sugrađanka kraljica Draga: između slave i anateme“ biće otvorena do 14. septembra, a ulaz je slobodan.

J.V.

foto: Smederevske novine

 

Comments are closed.